De 3 daagse opleiding
Leren Observeren
Driedaagse scholing kwalitatief observeren in de kleutergroep: van vinken naar vonken
Je kijkt de hele dag naar kinderen. Maar zie je ook wat er werkelijk gebeurt?
Twee kleuters bouwen samen een toren. Op het eerste gezicht lijkt het gewoon spel. Maar wie goed kijkt, ziet iets anders. Ze maken samen een plan, lossen problemen op, gebruiken taal om te overleggen, onderhandelen over ideeën en passen hun strategie aan wanneer de toren dreigt om te vallen.
Wat je ziet, hangt af van wat je weet.
Observeren is misschien wel één van de belangrijkste vaardigheden van een kleuterleerkracht. Tegelijkertijd is het ook een vakmanschap dat op veel plekken onder druk staat. Registraties, doelenlijsten en opbrengstgericht werken hebben ons geholpen om ontwikkeling zichtbaar te maken, maar hebben er soms ook voor gezorgd dat observeren steeds meer werd gezien als een administratieve taak.
We kijken veel. Maar zien we nog genoeg?
Juist nu wordt goed observeren steeds belangrijker. Steeds meer groepen kennen grote verschillen tussen kinderen. Leerkrachten zoeken naar manieren om passend aanbod te bieden, signaleren zorgen eerder en willen beter aansluiten bij wat kinderen daadwerkelijk nodig hebben. Dat begint niet bij een methode. Dat begint bij kijken.
Echt kijken.
In deze driedaagse opleiding herontdek je het vakmanschap van observeren. Je leert kijken met kennis van ontwikkeling, zodat je begrijpt wat een kind laat zien, wat het nodig heeft en welke volgende stap passend is. Observeren wordt dan geen taak naast je onderwijs, maar de motor van je onderwijs.
Van afvinken naar professioneel kijken
Veel leerkrachten ervaren dat observeren steeds vaker draait om registreren. Kun je aanvinken dat een kind iets laat zien? Is dit doel behaald? Staat het in het systeem?
Maar ontwikkeling laat zich niet altijd vangen in een vinkje.
Een doel behalen vertelt je dát een kind iets kan. Het vertelt je niet hoe een kind denkt. Niet wat het motiveert. Niet waar het vastloopt. Niet welke ondersteuning het nodig heeft om verder te groeien.
Professioneel observeren gaat daarom verder dan registreren.
In deze opleiding leer je kijken naar de ontwikkeling achter het gedrag. Je ontdekt hoe je ontwikkelingsdoelen kunt herkennen in spel, routines, dagelijkse situaties en betekenisvolle interacties. Je leert signalen interpreteren, patronen herkennen en onderbouwde keuzes maken voor je aanbod.
Zo groeit observeren weer uit tot wat het bedoeld is te zijn: een krachtig instrument om kinderen echt te begrijpen.
Wat je leert, dag voor dag
Dag 1: Kijken met kennis
Je kunt alleen zien wat je begrijpt.
Daarom starten we met de fundamenten van ontwikkeling. Je verdiept je in spelontwikkeling, taalontwikkeling, gecijferdheid, motorische ontwikkeling, sociaal-emotionele ontwikkeling en executieve functies. Je leert ontwikkelingslijnen herkennen in alledaagse situaties en ontdekt hoe belangrijk het is om feiten en interpretaties van elkaar te onderscheiden.
Dag 2: De basisvaardigheden van de observator
Observeren is een vaardigheid die je kunt trainen.
Je oefent met vijf essentiële observatievaardigheden: positie kiezen, feitelijk waarnemen, gericht kijken, kort en krachtig vastleggen en bewijs verzamelen. Daarnaast leer je welbevinden en betrokkenheid analyseren aan de hand van de Leuvense Betrokkenheidsschaal. Je ontdekt wanneer je breed naar de groep kijkt en wanneer juist een individuele observatie nodig is.
Dag 3: Observeren in de praktijk
Op de derde dag maak je kennis met acht verschillende observatiemethoden die direct toepasbaar zijn in de kleuterpraktijk. Je oefent met onder andere leerverhalen, anekdotische notities, tijdsteekproeven, ABC-registraties en kindgesprekken.
Vervolgens leer je de belangrijkste stap zetten: van observatie naar betekenis. Wat vertelt jouw waarneming? Welke hypothese kun je formuleren? En welke passende onderwijskeuze hoort daarbij?
Wat levert deze opleiding op?
Na afloop:
- observeer je bewuster, objectiever en doelgerichter;
- herken je ontwikkeling sneller en nauwkeuriger;
- zie je meer ontwikkelingsdoelen terug in spel en dagelijkse situaties;
- maak je sterkere pedagogische en didactische keuzes;
- kun je welbevinden en betrokkenheid onderbouwd analyseren;
- beschik je over acht direct inzetbare observatiemethoden;
- vertaal je observaties naar passend aanbod en begeleiding;
- vertrouw je weer op je professionele blik.
Voor wie?
Deze opleiding is bedoeld voor:
- kleuterleerkrachten (groep 1-2);
- leerkrachten van groep 3 die werken vanuit een spelende en ontwikkelingsgerichte aanpak;
- intern begeleiders;
- kwaliteitscoördinatoren;
- pedagogisch professionals die werken met jonge kinderen;
- schoolleiders die het observerend vermogen binnen hun team willen versterken.
Deze opleiding is speciaal ontwikkeld voor professionals die voelen dat observeren meer is dan registreren en die hun pedagogische vakmanschap willen verdiepen.
De opleiding start voor nu eenmalig in oktober 2027!
Praktische informatie
Data
- 14 oktober 2027
- 07 december 2027
- 17 februari 2028
Locatie
Omgeving Utrecht
Investering
€1695,-
Docenten
Mike Nijskens en Anouk Brouns